SVIJET JE ŠUTIO DOK JE GRAD KRVARIO
Na današnji dan započela je najduža opsada u savremenoj historiji
Na današnji dan, 5. aprila 1992. godine, Sarajevo je ušlo u najmračnije poglavlje svoje historije. Tog dana započela je opsada glavnog grada Bosne i Hercegovine – najduža opsada jednog glavnog grada u modernoj historiji, koja će potrajati punih 1.425 dana. Tokom tog perioda živote je izgubilo više od 11.000 civila, među njima mnogo djece, žena i starijih.
Već mjesecima ranije grad je bio na ivici – političke tenzije su rasle, barikade su se pojavljivale po ulicama, oružani incidenti bivali sve učestaliji. Ipak, 5. aprila sve je postalo jasno. Sarajevski aerodrom je blokiran, JNA i srpske snage zauzele su ključne položaje, čime je grad faktički odsječen od ostatka svijeta.
Građani su tog jutra izašli na masovne antiratne demonstracije ispred zgrade tadašnje Skupštine RBiH, noseći transparente, cvijeće i poruke mira. Umjesto dijaloga, dočekali su ih snajperi. S položaja koje su kontrolisale srpske paravojne formacije ispaljeni su hici koji su usmrtili 25-godišnju Suadu Dilberović i 34-godišnju Olgu Sučić. Njihove smrti simbolično su označile početak brutalne opsade. Danas most na kojem su ubijene nosi njihova imena.
Tokom opsade, Sarajevo je svakodnevno bilo izloženo granatiranju i snajperskoj vatri. Prosječno je na grad dnevno padalo 329 granata, a rekordni dan bio je 22. juli 1993. godine, kada je ispaljeno čak 3.777 granata. Artiljerija, tenkovi i snajperisti raspoređeni na okolnim brdima sijali su smrt i rušili sve pred sobom – stanove, škole, bolnice, vjerske objekte, kulturne spomenike.
Grad je ostao bez osnovnih životnih uslova. Nije bilo vode, grijanja, struje, hrane. Ipak, život nije stao. Djeca su pohađala nastavu u podrumima, umjetnici svirali koncerte među ruševinama, novine su se štampale u improviziranim uslovima. Grad je opstajao zahvaljujući hrabrosti svojih građana i nevjerovatnoj solidarnosti.
Uprkos svakodnevnim izvještajima stranih novinara, fotografijama djece pogođene snajperima dok se sankaju, ljudi ubijenih u redu za hljeb i vodu – svijet je uglavnom nijemo posmatrao. Prava međunarodna reakcija izostajala je sve do 1995. godine, kada su vojne snage Republike Bosne i Hercegovine krenule u kontraofanzivu, a zatim su uslijedili međunarodni pritisci koji su doveli do kraja rata.
Opsada Sarajeva nije bila samo vojna operacija – to je bio pokušaj uništenja jednog grada, njegovih ljudi i duha. Ipak, Sarajevo je preživjelo. Danas, 33 godine kasnije, ovaj grad je ponovo živ, moderan i ponosan – simbol otpora, kulture i suživota.
Za zločine počinjene tokom opsade, Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju osudio je brojne vojne i političke lidere: Stanislava Galića, Dragomira Miloševića, Radovana Karadžića i Ratka Mladića. Suđenje Slobodanu Miloševiću nikada nije završeno – preminuo je 2006. godine tokom procesa. Biljana Plavšić, nekadašnja predsjednica Republike Srpske, priznala je krivicu za zločine, uključujući i one počinjene u Sarajevu, te je osuđena na 11 godina zatvora.
Opsada Sarajeva ostaje trajno podsjećanje na užase rata i šutnju svijeta, ali i na nevjerovatnu snagu ljudi koji su uspjeli preživjeti nemoguće.
